-
معرفی محصول بلزونا 1111
بلزونا ۱۱۱۱ یا (Super Metal) یک کامپوزیت ترمیمی دو جزئی بر پایه رزین اپوکسی 100% جامد و تقویتشده با آلیاژ فولاد سیلیکونی است که برای تعمیر، بازسازی، قالبگیری و ماشینکاری قطعات فلزی در تجهیزات صنعتی توسعه یافته است. این محصول یکی از شناختهشدهترین محصولات خانواده بلزونا برای تعمیرات مکانیکی است و ریشه آن به محصولات تعمیر فلز این شرکت در دهه 1960 بازمیگردد. بلزونا در تاریخچه رسمی خود، بلزونا 1111 را در میان محصولات پرفروش خود معرفی کرده است؛ سابقهای که نشاندهنده استفاده طولانیمدت این کامپوزیت در تعمیرات صنعتی است
یکی از مهمترین مزایای بلزونا ۱۱۱۱ امکان بازسازی قطعات بدون اعمال حرارت ناشی از فرآیندهای جوشکاری است. در تعمیرات سنتی، جوشکاری میتواند قطعه را در معرض چرخههای حرارتی قرار داده و بسته به جنس و شرایط قطعه، موجب تغییرات متالورژیکی، تنشهای پسماند، اعوجاج و ایجاد یا تشدید برخی عیوب ساختاری شود. بلزونا 1111 در دمای محیط اعمال و پخت میشود و بنابراین میتوان بسیاری از تعمیرات را بدون عملیات کار گرم (جوشکاری) انجام داد؛ مزیتی که برای قطعات حساس و ماشینکاریشده و همچنین تعمیرات در محل تجهیز در سایت های پرمخاطره برای کارگرم مانند صنایع نفت وگاز و پتروشیمی اهمیت زیادی دارد.
برای مشاهده دیتاشیت رسمی بلزونا 1111، روی دکمه زیر کلیک کنید:
-
کاربردهای چسب بلزونا ۱۱۱۱:
ماهیت خمیری این ماده امکان قالبگیری و بازسازی هندسه نواحی آسیبدیده را فراهم میکند. پس از پخت، بلزونا 1111 قابلیت ماشینکاری با ابزارهای متداول را دارد و میتوان سطح تعمیرشده را تا ابعاد موردنظر بازگرداند. این قابلیت آن را برای بازسازی محل نشیمن یاتاقان، Bearing Housing، شفتها، میله جکهای هیدرولیک و سطوح ماشینکاریشده بسیار کاربردی میکند. در تعمیر رزوههای آسیبدیده نیز میتوان ناحیه تخریبشده را با قالب قراردان خود پیچ مربوطه بازسازی کرده و پس از پخت، رزوه را مجدداً ایجاد کرد؛ روشی که در شرایط مناسب میتواند از بزرگکردن سوراخ و قلاویزکاری مجدد جلوگیری کند.
از کاربردهای مهم بلزونا ۱۱۱۱ در تعمیرات مکانیکی میتوان به ترمیم Face فلنج و سطوح آببندی، تعمیر پوسته و Casing پمپ، بازسازی Impeller، تعمیر و بازسازی Shaft پمپ، بازسازی Bearing Housing، ترمیم سطوح دارای پیتینگ و خوردهشده، پرکردن حفرهها و ایجاد شیمهای باربر با هندسه دقیق اشاره کرد. در قطعات دوار، بازسازی دقیق هندسه و ماشینکاری نهایی، در صورت طراحی و اجرای صحیح تعمیر، میتواند به حفظ هممحوری و توزیع مناسبتر بار کمک کند و از تمرکز تنش و نامتعادلی ناشی از آسیب سطحی جلوگیری نماید؛ عواملی که در عملکرد و ارتعاش تجهیزات دوار اهمیت دارند.
-
دستورالعمل استفاده:
برای مشاهده فیلم نحوه استفاده از بلزونا ۱۱۱۱، روی دکمه زیر کلیک کنید:
قبل از شروع عملیات، کلیه تجهیزات مورد نیاز باید آماده باشد. ابزار آمادهسازی سطح شامل دستگاه سنگزنی، صفحات ساینده، فرچه سیمی، تجهیزات بلاست در صورت امکان، Rotary File برای باز کردن ترکها و دریل برای Stop Drill کردن ترکها است.
برای تمیزکاری و چربیزدایی سطح باید از Belzona 9111 Cleaner/Degreaser یا حلال مناسب بدون باقیمانده مانند MEK استفاده شود. برای جلوگیری از انتقال آلودگی، استفاده از پارچههای تمیز و بدون پرز الزامی است.
برای اختلاط و اعمال ماده، تجهیزات زیر مورد نیاز است:
| تجهیز | کاربرد |
| Belzona Working Board | سطح اختلاط ماده |
| Spatula / Plastic Applicator | اختلاط و اعمال ماده |
| ترازو یا پیمانه اندازهگیری | کنترل نسبت اختلاط |
| Belzona 9341 Reinforcement Tape | تقویت ترکها و شکافها در صورت نیاز |
| Belzona 9411 Release Agent | جلوگیری از چسبندگی در روش قالبگیری |
برای کنترل شرایط اجرا استفاده از دماسنج سطح، رطوبتسنج محیط و ابزار اندازهگیری ابعاد توصیه میشود.
1.آمادهسازی سطح
بلزونا 1111 باید فقط روی سطوحی اعمال شود که تمیز، مقاوم، خشک و دارای زبری مناسب باشند. کیفیت آمادهسازی سطح مهمترین عامل در دستیابی به اتصال مناسب بین ماده تعمیراتی و فلز پایه است.
ابتدا باید تمامی آلودگیهای سست، گردوغبار، ذرات خوردگی و مواد جداشده از سطح با برس یا ابزار مناسب حذف شوند. در سطوحی که روغن به داخل ساختار فلز نفوذ کرده است، باید با استفاده از روش گرمادهی کنترلشده (Flame Sweating) روغن خارج شده و سپس سطح کاملاً چربیزدایی شود.
پس از آن، سطح باید با استفاده از Belzona 9111 Cleaner/Degreaser یا یک پاککننده مؤثر که هیچگونه باقیماندهای روی سطح باقی نمیگذارد (مانند MEK) تمیز شود.
برای ایجاد چسبندگی مکانیکی مناسب، سطح باید توسط یکی از روشهای زیر زبر شود:
- Blast Cleaning
- Deep Scoring
- Grinding
در صورت وجود ترک، ابتدا باید انتهای ترکها سوراخکاری شود تا از گسترش آن جلوگیری گردد. ترکهای بلند باید در فواصل 77 تا 103 میلیمتر (3 تا 4 اینچ) سوراخکاری، رزوهکاری و با پیچ مهار شوند. سپس تمام ترکها باید با استفاده از Rotary File به شکل V باز شوند تا فضای کافی برای نفوذ ماده تعمیراتی ایجاد شود.پس از پایان عملیات آمادهسازی مکانیکی، سطح باید مجدداً چربیزدایی شود. برای جلوگیری از انتقال آلودگی، در مرحله نهایی فقط باید از پارچههای تمیز و بدون پرز استفاده شود.
2.سطوح آلوده به نمک (Salt Contaminated Surfaces)
در سطوحی که در معرض محلولهای نمکی مانند آب دریا قرار داشتهاند، میزان نمکهای محلول روی سطح آمادهشده قبل از اعمال Belzona 1111 باید کمتر از 30 mg/m² (3 μg/cm²) باشد.
برای این سطوح، پس از انجام بلاست اولیه، قطعه باید حدود 24 ساعت در شرایط مناسب باقی بماند تا نمکهای نفوذکرده به سطح منتقل شوند. سپس سطح شستشو شده و عملیات Brush Blast مجدداً انجام میشود. این فرآیند در صورت نیاز باید تکرار شود تا حذف کامل نمکها حاصل شود
3.مناطقی که نباید Belzona 1111 به آنها بچسبد
این بخش مربوط به روش قالبگیری و شکلدهی است؛ یعنی زمانی که نیاز است بلزونا 1111 پس از Cure شدن از یک سطح جدا شود.
در این شرایط باید یک لایه نازک از محصول بلزونا 9411 با برس روی سطح اعمال شود و اجازه داده شود به مدت 15 تا 20 دقیقه خشک شود. پس از خشک شدن Release Agent، عملیات اعمال بلزونا 1111 انجام میشود.
4.اختلاط بلزونا 1111 (Mixing)
قبل از اختلاط، محتویات ظرف Solidifier باید کاملاً هم زده شود تا هرگونه جداشدگی احتمالی مجدداً یکنواخت شود.
سپس تمام محتویات Base و Solidifier روی صفحه اختلاط بلزونا قرار داده شده و دو جزء کاملاً مخلوط میشوند تا مادهای یکنواخت و بدون رگه ایجاد شود.
نسبت اختلاط بلزونا 1111:
| روش اندازهگیری | نسبت Base : Solidifier |
| حجمی | 3 : 1 |
| وزنی | 5 : 1 |
در صورت اختلاط مقادیر کم، همین نسبتها باید رعایت شوند
در صورتی که دمای اجزای ماده کمتر از 5°C باشد، برای سهولت اختلاط باید Base و Solidifier گرم شوند تا دمای آنها به محدوده 20 تا 25°C برسد.
5.زمان کارپذیری (Working Life)
از شروع اختلاط، بلزونا 1111 باید در زمان مشخصشده مصرف شود.
| دمای محیط |
زمان مصرف |
| 5°C | 35 دقیقه |
| 15°C | 25 دقیقه |
| 25°C | 15 دقیقه |
| 30°C | 10 دقیقه |
6.شرایط نامناسب برای اجرا
بلزونا 1111 نباید در شرایط زیر اعمال شود:
| شرایط | محدودیت |
| دما | کمتر از 5°C |
| رطوبت نسبی | بالاتر از 90% |
| شرایط جوی | وجود باران، برف، مه یا بخار آب |
| سطح فلز | وجود رطوبت یا احتمال تشکیل میعان |
| محیط کاری | وجود آلودگی روغن، گریس یا دود تجهیزات مجاور |
7.اعمال دستی (Hand Application)
بلزونا 1111 پس از اختلاط باید مستقیماً با استفاده از Plastic Applicator یا Spatula روی سطح آمادهشده اعمال شود.ماده باید با فشار مناسب روی سطح فشرده شود تا تمام ترکها و حفرهها پر شده، هوای محبوس خارج گردد و بیشترین تماس ممکن با سطح فلزی ایجاد شود.
در محل ترکها، شکافها و سوراخها، در صورت نیاز میتوان از Belzona 9341 Reinforcement Tape استفاده کرد. سپس سطح ماده با ابزار مناسب به پروفایل مورد نیاز شکل داده میشود.
در صورت نیاز به دقت ابعادی بالاتر، میتوان اجازه داد ماده Cure شود و سپس عملیات ماشینکاری یا سنگزنی انجام گیرد.
8.اعمال لایه بعدی (Overcoating)
تا حد امکان، چسب بلزونا 1111 باید در یک مرحله و در یک لایه به ضخامت مورد نیاز اعمال شود. در صورتی که نیاز به اعمال لایه بعدی از محصولات مناسب Belzona وجود داشته باشد، بهترین زمان برای Overcoat زمانی است که Belzona 1111 به مرحله ماشینکاری و یا بارگذاری سبک (Machining and/or Light Loading) رسیده باشد.
چنانچه این زمان سپری شده باشد، سطح Belzona 1111 قبل از اعمال لایه بعدی باید با روشهایی مانند سایش مکانیکی یا Grit Blasting آماده شود. سطح باید ظاهری مات و یکنواخت پیدا کند و حداقل پروفایل سطحی 40 میکرون (1.5 mil) ایجاد شود تا چسبندگی مناسب لایه بعدی تضمین گردد.
در شرایطی که سرویس قطعه شامل غوطهوری (Immersion) یا شرایط Cold Wall نباشد، امکان Overcoat مستقیم بلزونا 1111 در زمانهای زیر وجود دارد:
| دمای محیط | حداکثر زمان Overcoat مستقیم |
| 10°C | 90 دقیقه |
| 20°C | 60 دقیقه |
| 30°C | 30 دقیقه |
در صورت وجود شرایط خاص سرویس، مانند تماس دائم با سیال یا کاربردهای Cold Wall، باید شرایط مناسب Overcoat قبل از اجرا بررسی شود.
9.بازرسی و تعمیرات (Inspection and Repairs)
پس از پایان عملیات اعمال، سطح تعمیر باید به صورت چشمی بررسی شود. ناحیه تعمیر باید دارای سطح یکنواخت، بدون نقاط فاقد پوشش، حفره یا نقص ظاهری باشد. در صورتی که در فرآیند تعمیر از Belzona 9341 Reinforcement Tape استفاده شده باشد، باید اطمینان حاصل شود که نوار تقویتی کاملاً توسط Belzona 1111 پوشانده و محصور شده است.
در صورت مشاهده هرگونه نقص یا نیاز به تکمیل تعمیر، میتوان مقدار اضافی بلزونا 1111 اعمال کرد، مشروط بر اینکه زمانهای Overcoat مشخصشده رعایت شود.
بلزونا 1111 در رنگ خاکستری (Grey) عرضه میشود. تغییر رنگ سطح پس از قرارگیری در شرایط سرویس طبیعی بوده و بر عملکرد ماده تأثیر ندارد.
10.فرآیند Cure و زمان رسیدن به خواص نهایی
بلزونا 1111 باید در شرایط محیطی مناسب و بدون اعمال بار اضافی تا رسیدن به سطح Cure مورد نیاز نگهداری شود. زمانهای Cure ارائهشده مربوط به ضخامت تقریبی 6 میلیمتر است. در ضخامتهای بیشتر، زمان Cure کاهش یافته و در ضخامتهای کمتر، زمان مورد نیاز افزایش خواهد یافت.
جدول زمانهای Cure:
| دمای محیط | حرکت یا استفاده بدون بار و بدون غوطهوری | ماشینکاری یا بارگذاری سبک | بارگذاری کامل مکانیکی یا حرارتی |
| 5°C | 4 ساعت | 6 ساعت | — |
| 10°C | 3 ساعت | 4 ساعت | — |
| 15°C | 2¼ ساعت | 3 ساعت | 1½ روز |
| 20°C | 1¾ ساعت | 2 ساعت | 1½ روز |
| 25°C | 1 ساعت | 1½ ساعت | 20 ساعت |
| 30°C | ¾ ساعت | 1 ساعت | 16 ساعت |
قبل از قرار دادن تجهیز در سرویس، باید اطمینان حاصل شود که ماده به سطح Cure مناسب برای شرایط کاری مورد نظر رسیده است.
11.عملیات پسپخت (Post Curing)
در مواردی که نیاز به افزایش خواص مکانیکی، مقاومت حرارتی یا مقاومت شیمیایی چسب بلزونا 1111 وجود دارد، میتوان عملیات Post Cure را انجام داد.
برای این منظور، پس از گذشت 2 تا 4 ساعت از زمان اعمال ماده، ناحیه تعمیر باید با استفاده از هیتر هوای گرم یا لامپ حرارتی گرم شود. دمای مناسب برای این فرآیند در محدوده:
60 تا 100°C
است و گرمایش باید حداقل به مدت 4 ساعت ادامه یابد.
در فرآیند Post Cure باید توجه شود که حرارت به صورت یکنواخت به کل ناحیه تعمیر اعمال شود و از تمرکز حرارت روی یک نقطه خاص جلوگیری گردد. پس از پایان عملیات، اجازه داده شود قطعه به صورت طبیعی تا دمای محیط سرد شود.
افزایش دمای Post Cure معمولاً باعث افزایش بیشتر خواص نهایی ماده خواهد شد، ولی شرایط دقیق باید متناسب با کاربرد و محدودیتهای تجهیز انتخاب شود.
12.تمیزکاری تجهیزات و ابزارها
ابزارهای مورد استفاده برای اختلاط باید بلافاصله پس از پایان کار با Belzona 9111 Cleaner/Degreaser یا حلال مناسب مانند MEK تمیز شوند تا از سخت شدن ماده روی ابزار جلوگیری شود.
ابزارهای اعمال، کاردکها و برسها باید با استفاده از حلال مناسب تمیز شوند.
- MEK
- Acetone
- Cellulose Thinners
13.ثبت اطلاعات تعمیر
پس از پایان عملیات، اطلاعات تعمیر باید ثبت و نگهداری شود. این اطلاعات شامل محل تعمیر، نوع آسیب، روش آمادهسازی سطح، شماره بچ محصول، شرایط محیطی هنگام اجرا، زمان اعمال، زمان Cure، تصاویر قبل و بعد از تعمیر و نتایج بازرسی نهایی است.
-
ویژگیهای بلزونا 1111:
چسب بلزونا 1111 علاوه بر چسبندگی مناسب به فلزاتی مانند فولاد کربنی، فولاد زنگنزن، آلومینیوم، برنج و مس، در برابر خوردگی و طیف گستردهای از مواد شیمیایی نیز مقاومت دارد.(مقاومت شیمیایی بسیار حساس به دما و غلظت و ترکیب مواد شیمیای دارد ولی نسبت به اکثر فلزات معمول صنعت مقاومت بالایی از نظر شیمیایی دارد ) نبود فرآیند حرارتی جوشکاری و امکان ایجاد یک لایه پیوسته روی سطح آسیبدیده میتواند در بسیاری از کاربردها، احتمال ایجاد نواحی مستعد خوردگی ناشی از عملیات تعمیر را کاهش دهد؛ البته عملکرد نهایی به جنس قطعه، آمادهسازی سطح، شرایط سرویس و روش اجرای تعمیر وابسته است.
-
سوالات متداول:
- 1. آیا بلزونا 1111 برای تعمیر ترک و شکستگی بدنه پمپ و Housing مناسب است؟
بله. برای تعمیر ترک، سوراخ و آسیبهای موضعی در Pump Casing و Housingهای فلزی، از جمله چدن، کاربرد دارد.
- 2. آیا میتوان Bearing Housing آسیبدیده را با بلزونا 1111 بازسازی کرد؟
بله. یکی از کاربردهای اصلی 1111 بازسازی Oversized و آسیبدیده Bearing Housing است؛ این کار میتواند با ماشینکاری یا در برخی موارد با Forming انجام شود.
- 3. آیا میتوان Shaft فرسوده را با بلزونا 1111 بازسازی کرد؟
بله. برای بازسازی شفتهای Undersize، Scored و آسیبدیده استفاده میشود و پس از Cure امکان ماشینکاری وجود دارد.
- 4. آیا میتوان محل کار شفت خرابشده را با 1111 بازسازی کرد؟
بله. بازسازی نشیمنگاه خار شفت Keywayهای گشاد کرده و آسیبدیده یکی از کاربردهای مستند 1111 است.
- 5. آیا میتوان محل Bearing یا Bush را بدون تعویض Housing بازسازی کرد؟
بله. در بسیاری از تعمیرات، محل آسیبدیده با 1111 بازسازی و سپس Bearing یا Bush در موقعیت صحیح نصب میشود.
- 6. آیا بلزونا1111 بعد از Cure قابلیت ماشینکاری دارد؟
بله. 1111 یک کامپوزیت Fully Machinable است و میتوان آن را با ابزارهای متداول ماشینکاری کرد.
- 7. چه زمانی بلزونا 1111 نسبت به جوشکاری مزیت دارد؟
وقتی حذف کارگرم ، جلوگیری از اعوجاج حرارتی، آسیب به متالوژی فاز پایه تعمیر در محل یا کاهش زمان توقف اهمیت دارد.
-
جمع بندی:
هدف از استفاده از کامپوزیتهای تعمیراتی صرفاً بازگرداندن قطعه به وضعیت قابلکار نیست؛ بلکه افزایش تعمیرپذیری، کاهش نیاز به تعویض قطعات، افزایش عمر عملیاتی و حفظ قابلیت اطمینان تجهیز در طول چرخه عمر آن نیز اهمیت دارد. بلزونا 1111 با قابلیت بازسازی هندسه، ماشینکاری و اجرای تعمیر در محل، میتواند در یک برنامه مهندسی تعمیرات بهعنوان جایگزینی برای برخی روشهای سنتی مورد ارزیابی قرار گیرد.
اگر قطعاتی مانند شفت، Bearing Housing، یاتاقان، فلنج، Impeller، پوسته پمپ، رزوه یا سایر اجزای مکانیکی دچار خوردگی، سایش، پیتینگ یا آسیب مکانیکی شدهاند، مشخصات تجهیز و تصاویر ناحیه آسیبدیده را برای واحد فنی ارسال کنید تا امکان استفاده از بلزونا 1111 و روش مناسب بازسازی بر اساس شرایط واقعی سرویس بررسی شود.
محمد صادقی –
خیلی به دنبال نسخه اصل و اورجینال این محصول گشتم. تا اینکه اینجا رو پیدا کردم…
باتشکر از شرکت بازرگانی سیف